"Als horen luisteren wordt,..."

Geplaatst door: Rob Franken 11 januari 2010, 10:07

 

 Natuurlijk weet ik niet hoe het u allemaal is vergaan, maar voor mij had de afgelopen kerstvakantie iets zeer vertrouwds, bijna iets ‘van vroeger’. Juist deze vakantie gaf in het verleden dikwijls die ruimte voor lezen en nadenken, welke je periodiek nodig hebt om je accu weer te vullen en nieuwe inspiratie op te doen. Maar, eerlijk gezegd, het was er de laatste jaren niet of in elk geval te weinig van gekomen.

 

Dat was dit jaar anders en ik maak u deelgenoot. Er stonden enkele boeken op m’n lijstje en ze hadden allemaal iets van doen met besturen, met leiderschap maar nog veel meer met zingeving en van daaruit bezinning op leiderschap. Ik neem u eens mee in dit avontuur van denken. Het glaasje wijn en de oliebol ontbraken natuurlijk niet.

 

Collectieve kracht

 

Als eerste neem ik u mee in de geheimen en diepere lagen van African tribal leadership, geschreven door Willem de Liefde. Leiderschap, gebaseerd op stamgewoonten en stamgedrag. Niet het ik, maar het wij staat centraal. Tribes zijn actieve werkgemeenschappen, communities zou je kunnen zeggen. Een gedeelde visie wordt omgezet in collectief gedrag en collectief ondernemerschap. Deze collectieve kracht en collectieve creativiteit op basis van bezieling en vertrouwen leiden tot een vitale en krachtige organisatie.

Wat een verschil met dominante kenmerken in onze westerse cultuur waarin individuele oplossingen en maximaal eigenbelang centraal (lijken) te staan. Daartegenover plaatst de tribe: uitstijgen boven eigenbelang en streven naar een maximaal gemeenschappelijk resultaat.  

 

Collectieve missie

 

Hoe treffend de overeenkomst met een tamelijk nieuwe ontwikkeling binnen het westerse denken over effectief leiderschap: dienend leiderschap of ook wel servant leadership. In Nieuwe leiders treffend beschreven en gekarakteriseerd. Mensen als Wijffels, Keith, Nuijten en ook de succesvolle waterpolocoach Robin van Galen zijn exponenten van dit denken. Wijffels zegt “in plaats van het overleven van de sterkste, gaat het om het overleven van de soort, de groep en daarvoor moet je samenwerken”. Keith gelooft niet in macht om de macht. “Mensen raken pas echt gemotiveerd zodra ze werk doen dat bevredigend, zingevend is”. En een servant leader werkt elke dag keihard om zijn medewerkers maximaal in hun kracht te zetten vanuit een collectieve missie. Ook hier klinkt het “niet het ik, maar het wij”. Authenticiteit, zingeving (waarom doen we wat we doen?) en een collectieve missie zijn de dragers van een nieuwe visie. Robin van Galen analyseert het succes van zijn meiden op de Olympische Spelen met “saamhorigheid en synergie, dat is de kern”.

Er zijn vanuit deze visie ook harde boodschappen. Keith zegt het onverbloemd: “Elk wezenlijk probleem van of in een organisatie, is het probleem van het leiderschap”.  Maar dominant in dit denken, is de aloude boodschap aan leidinggevenden “Gij zult niet heersen, maar dienen”.

 

Geven en nemen

 

In de Whuffie factor van Tara Hunt klinkt diezelfde boodschap weer door met het prachtige beeld van de omgekeerde megafoon. Niet als apparaat om een boodschap uit te dragen, maar als apparaat om goed te luisteren naar wat er leeft, individueel en collectief. Benut moderne communicatiemiddelen om het luisteren te activeren, benut communities om te spreken, te luisteren en vooral te delen met elkaar. Deel je missie met elkaar, deel bezieling en het resultaat is vitaliteit. Eigenlijk is de moderne community op internet vergelijkbaar met de Afrikaanse tribe, met een gedeelde, gemeenschappelijke identiteit. De Whuffie factor is een marketingboek met een volstrekt andere benadering, namelijk eerst oprecht en authentiek delen en geven en pas daarna incasseren en nemen. Misschien komt deze laatste fase nooit, maar meestal heel snel en overweldigend. Belangeloos geven {delen} leidt tot belangeloos ontvangen. Waar lazen we het  toch ook al weer eerder: “wie goed doet, goed ontmoet”? 

Vertaalslag naar ons ROC

 

Ik hoop dat het medewerkerpanel kan uitgroeien tot zo’n eigen community waarin luisteren naar en inspireren van centraal staan.

 

Wij staan binnen onze organisatie ROC West-Brabant,  op de drempel van de volgende beleidsperiode en op de drempel van een geheel nieuwe organisatievorm van ons onderwijs. De pay off is: van ik naar wij. We gaan werken in onderwijsteams (tribes?) met een teamvoorzitter. Daar, in de boezem van de organisatie ligt de primaire verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van ons onderwijs. Die teams met hun voorzitter hebben een collectieve opdracht en zij dragen een collectieve verantwoordelijkheid: de aan hun zorgen toevertrouwde leerlingen en studenten maximaal te doen groeien, maximaal te motiveren en deze groep studenten naar hun (voorlopige) eindbestemming te brengen. Onze (servant) leiders hebben de opdracht om hun teams maximaal te ondersteunen en te faciliteren en dat geldt voor elke managementlaag: het de professional mogelijk maken de collectieve missie te doen slagen.

Alle teams (tribes) samen, vormen het collectief van het College, de school. Alle Colleges samen vormen het collectief van ROC West-Brabant.

Vanaf de introductie heb ik niets gehad met de term ‘teamvoorzitter’. Het is zo’n (vergadertechnisch) zakelijke term, maar ik had geen betere. Tot deze vakantie…



 

Terug naar Afrika

 

De tribe wijst de Kgosi aan, de natuurlijke leider.

  • Zijn (of haar) eigenschappen: luisteren, vertrouwen, intuïtie, onbevangen,     onbevooroordeeld, inspirerend van nature.
  • Zijn vaardigheden: luistert zonder oeverloze discussies, stelt vragen, legt werkelijkheid op tafel, creëert tijd voor opleiding en ontspanning, bemoedigt en motiveert, genereert vertrouwen, creëert betrokkenheid, geeft ruimte, neemt besluiten en houdt het team bij elkaar.
  • Het zou zo maar de functiebeschrijving van de teamvoorzitter – sorry: Kgosi -  kunnen zijn. 

Op de drempel van een volgende beleidsperiode introduceren we de Kgosi als de natuurlijke leider van onze onderwijstribes, baseren we ons op servant leadership als norm voor onze leidinggevenden in alle lagen van de organisatie en hanteren we het beeld van de omgekeerde megafoon als natuurlijke grondhouding.

 

“Als horen luisteren wordt, ontstaat er kracht die niemand vermoedt”

(uit: kracht zonder macht, Cees Hoogendijk).

 

Ik wens en de uwen een goed, inspirerend en vitaal 2010.

  

Rob Franken

 

Reacties

Reactie plaatsen




biuquote
  • Reactie
  • Live voorbeeld
Loading