Het waren strenge woorden die de lakei van de meester vrijdagavond uitsprak tijdens de uitvoering van het toneelstuk “De verboden Kamer”. Een nieuwe meester, de erfgenaam had zich gemeld. Hij alleen wist het beeld, een buste van de oude vorst, te draaien; hij alleen kon de erfgenaam zijn. En dus zei de lakei: “U bent de erfgenaam, u dien ik en dus bent u vanaf nu mijn meester.”

Zijn oude meester kwam op en wist nog van niets. Maar toen hij de lakei, zijn lakei, een opdracht gaf, gehoorzaamde deze ineens niet meer. Uiteraard tot grote boosheid van de meester, die geen meester meer bleek te zijn. Hij keek hem streng in de ogen, maar de lakei gaf geen krimp. De meester was afgedaan. Een eeuwenoud thema: Weg koning, leve de koning…

Een kleine 200 toeschouwers waren getuige van dit buitengewoon leuke toneelspel dat door de spelers van Tiuri met zichtbaar genoegen en veel passie op de planken werd gebracht. Terecht was een staande ovatie aan het eind van de avond hun deel. Tiuri is een theaterwerkplaats voor mensen met een beperking. De doelstelling is om maximaal talenten aan te spreken en te doen ontwikkelen om op die wijze bij te dragen aan meer zelfrespect en zelfvertrouwen. “Alles uit de kast halen om het beste van jezelf te laten zien”, daar gaat het om. Hoe vertrouwd klinkt dat in de oren, want wat is nu de doelstelling in en achter Onderwijs met Passie, ónze opdracht en missie?

Tiuri heeft een vestiging in Roosendaal en een in Breda. Het is in hoofdzaak een vrijwilligersorganisatie met enkele professionele krachten in dienst van de stichting. In Roosendaal is Tiuri ‘buurman’ van het Kellebeek College. Met Kellebeek wordt al goed samengewerkt, met Vitalis mag de samenwerking nog wat verder groeien en bloeien. Bijzonder was dat die avond bleek dat ook De Rotonde samenwerkt met Tiuri. En dat de leerlingen van De Rotonde en de medewerkers van Tiuri al met elkaar op de planken staan. Volgend jaar krijgen Marij en ik een uitnodiging om daarbij aanwezig te zijn. Het lijkt me een feest, ik kijk er nu al naar uit.

Na afloop oefende ik nog even met de oude meester in zijn rol als lakei.  Ik keek hem strak en streng in de ogen en gaf hem een opdracht. Hij keek me net zo strak aan en zei niets. Na mijn opdracht op strenge en indringende toon herhaald te hebben, zei hij na een lange stilte: “nee meester, u bent mijn meester niet”. Even gemakkelijk wisselde hij van rol, van meester naar een lakei. Een heerlijk, spontaan moment.  We hadden veel schik met elkaar, met zijn ouders en zijn zusjes die er ook waren die avond, terecht vervuld van trots op hun zoon en broer.

Deze weblog is niet bestemd om reclame te maken, maar daar maak ik deze keer een uitzondering op. Zou u vriend van Tiuri willen worden, dan kan dat. Graag zelfs. En als mijn aanbeveling u helpt, dan vooral doen! Vriend worden van Passie². Kan het mooier?

Rob Franken

Stichting Steun Theaterwerkplaats Tiuri

Tja, wat er aan de hand in Breda met Vitalis en sport? Deze vraag is mij de afgelopen periode vaak gesteld. Aanleiding daarvoor waren de diverse berichten in de krant over het alsnog niet doorgaan van de sportaccommodatie op het vormalige JEKAterrein. Uiteraard tot groot verdriet (en, eerlijk is eerlijk) en boosheid, van mij. 

Met het College van B&W hebben we inmiddels uitvoerig over gesproken over de afgeblazen plannen. Daarbij hebben we de afspraak gemaakt om elkaar voor de zomer weer te spreken en dan knopen, welke dan ook, door te hakken. Dat overleg verloopt overigens in een positieve en constructieve sfeer.

Toch blijven de vragen mij bereiken uit alle hoeken van de Bredase samenleving, onderwijs en sport voorop. Voor wie geïnteresseerd is in de reden waarom ons ROC zoveel belang hecht aan een nieuw sportcentrum voor de Bredase samenleving, is er op de site van ROC West-Brabant een korte toelichting te lezen: wat wilden we realiseren en wat lopen we mogelijk mis? Daarbij hoeven we onze ogen niet te sluiten voor de grote financiële vraagstukken waar we met z’n allen in deze tijd voor staan, maar laten we vooral goed weten wat we mogelijk aan kansen laten liggen. Dan hoeft niemand verwijtend om te kijken.

Rob Franken

-

-

Beste lezer,

Een tijd geleden begon ik met het vooruit publiceren van enkele hoofdstukken uit ons Jaarverlag-2009-in-wording. In mijn vorige weblog schreef ik met trots over het hoofdstuk met 'Name & Shame-onderwerpen'. En belofte maakt schuld: bij een organisatie die transparant wil zijn in alle handelen, leest u hierna het concepthoofdstuk 'Name & Shame'...

Name & Shame

Er zijn ook voorbeelden te geven van prestaties waar we niet trots op zijn. Waar we prestaties hebben geleverd die ROC West-Brabant soms zelfs onwaardig zijn. De 'Shame'-onderwerpen van 2008 hebben we onverkort opgenomen met daaraan toegevoegd de bevindingen op deze onderwerpen in 2009.

 
Examenkwaliteit

• Het meest in het oog springende voorbeeld daarvan was in 2008 de zeer slechte beoordeling van onze examens door de inspectie. Periodiek onderzoekt de inspectie de kwaliteit van de examens op MBO-instituten, zo ook bij ons. En dat pakte niet goed uit. 7 Onvoldoende beoordelingen op een totaal van 11 kan met recht een ons onwaardig resultaat worden genoemd. Gelukkig kon de inspectie vaststellen dat wel op het juiste niveau wordt geëxamineerd. Maar op andere punten scoorden we onvoldoende. Nu is de beoordeling zo ingericht dat al een enkel (klein) onjuist onderdeel tot een algehele afkeuring van het betreffende examen kan leiden, maar het feit blijft staan.
• Deze score heeft ons sterk bezig gehouden en er is een task force examens uitgeroepen. Een daarop volgende interne audit door de dienst Audit&Control met externe ondersteuning liet evenwel zien dat de examens op een aantal Colleges nog steeds niet in orde zijn en dus is er sprake van een onverminderde zorg en aandacht.
• Bij een volgende beoordeling van de inspectie in 2009 bleken de opleidingen met een eerdere onvoldoende beoordeling (2008) nu positief beoordeeld te worden. Dat is mooi, al moet gezegd dat een examen van Vitalis een tweede onvoldoende beoordeling kreeg. Omdat het betreffende examen evenwel nog niet was afgenomen, is deze opleiding niet in de uiteindelijke beoordeling opgenomen. Ook is een aantal nieuwe beoordeelde examens negatief beoordeeld. Dat betreft opleidingen van Radius, Cingel en Markiezaat.  Kortom, op dit punt nog steeds een ROC-onwaardig niveau. Een recente, interne audit laat een verbeterd beeld zien, maar aanhoudende aandacht en zorg is gewenst en noodzakelijk.

Eerder verworven competenties

• Ook een negatieve beoordeling ontvingen we in 2008 met betrekking tot de kwaliteit van de EVC-procedures. Een heldere procedure moet ervoor zorgen dat kennis en kunde die mensen ook buiten het onderwijs hebben opgedaan op een zorgvuldige wijze wordt getoetst en vastgesteld. Dit als belangrijke input voor de ontwikkeling van een met betrokkene en dus op maat ontworpen opleidingstraject. We zijn op de goede weg, maar het is nog niet goed genoeg, aldus het oordeel van de inspectie. Nu is op dit onderzoek veel af te dingen omdat staand beleid met later vastgestelde, nieuwe normen werd beoordeeld, maar ook hier blijft het feit staan.
• Inmiddels heeft P3transfer, ons EVC-loket, wederom een EVC-erkenning verkregen. Op slechts een enkel punt zou nog een herbeoordeling plaatsvinden.

• Ook dit proces is inmiddels recent afgerond met een algehele en positieve beoordeling van P3transfer als uitvoerder van EVC’s. Daarmee mag P3transfer zich scharen in een select groepje van reguliere uitvoerders. Dit proces laat zien hoe een aanvankelijk "Shame" punt kan ontwikkelen naar een prachtig "Fame" punt. Vastberaden teamwork en een krachtige focus op een goed resultaat liggen hieraan ten grondslag. Chapeau! Dit dossier verandert van rubriek, van "Shame" naar "Fame" dus!

Kwaliteit in het VMBO

• Inmiddels heeft een nieuwe kwaliteitsbeoordeling van onze VMBO-scholen plaatsgevonden. Bij het schrijven van dit jaarverslag was het definitieve rapport nog niet ontvangen, maar er is sprake van een regelrecht punt van Shame. Met hulde aan de andere VMBO-scholen komen als zwak uit de beoordeling VMBO Prinsentuin Breda, van Cooth, Prinsentuin Halsteren (zelfs zeer zwak) en Westerpoort (ook zeer zwak). Het is uitermate teleurstellend te moeten vaststellen dat de onderwijskundige kwaliteit van de laatste twee scholen geen gelijke tred heeft gehouden met de prachtige nieuwbouwlocaties die zijn gerealiseerd, het tegendeel zelfs. Met betrekking tot van Cooth werd een zeer positief ontwikkelingsproces gemeld dat vertrouwen geeft voor de toekomst. De recent nieuw benoemde directeuren op de andere drie scholen hebben met hun teams in de komende jaren evenwel een enorme uitdaging voor zich. De opdracht luidt dat in 2012 geen onvoldoende beoordeling meer aan de orde zal zijn. Een uitkomst als deze is niet acceptabel. Aan management en teams is een helder signaal afgegeven. Excellentie is de enige norm die er toe doet.

Huisvesting 

• Een ander punt dat in het vorige jaarverslag (2008) gemeld moest worden, is de achterblijvende huisvesting bij een aantal Colleges. ROC West-Brabant pleegt grote inspanningen op het terrein van huisvesting. Vele scholen zijn inmiddels volgens de hoogste normen gehuisvest. Echter moeten we ook vaststellen dat de huisvesting van een aantal scholen nog ver beneden de norm ligt. Samenvattend kan gesteld worden dat voor deze scholen in 2009 besluitvorming heeft plaatsgevonden danwel op zeer korte termijn gaat plaatsvinden met een zeer positief perspectief. Zie daarvoor ook mijn vorige weblog, Name & Fame. Topprioriteit 1 is de huisvestingssituatie van de Praktijkschool Breda. De huidige situatie is niet langer uit te leggen, het perspectief heel goed: deze kinderen en dit team verdienen beter, veel beter.

En verder...

• Persoonlijk heb ik in 2009 als een punt van Shame ervaren dat ik een anonieme brief mocht krijgen van een medewerker danwel een groepje medewerkers. De toon van de brief was zeker niet verkeerd, een punt van zorg werd zorgvuldig geformuleerd, het onderwerp was onderwijsgericht en niet gericht op personen. Niets mis mee, maar waarom anoniem? Dat type brieven ontvang ik zelfs graag, maar dan wel met een open vizier, een naam en een rugnummer. Anonieme brieven passen niet binnen onze organisatie.  Wijst deze brief dan toch op een situatie van onveiligheid, iets van “het wordt je aangerekend”? Ik heb er over gecommuniceerd naar het complete medewerkersbestand. Ik hoop dat daarmee duidelijk is geworden dat dit soort brieven niet nodig zijn en mijn deur open staat. 

U begrijpt: er wordt voortdurend nagedacht over zaken die beter kunnen in ons ROC. Over de basiskwaliteit van ons onderwijs mag geen enkel misverstand bestaan, die moet gewoon goed zijn.  Met 'Name & Shame' maken we hoofdpijnpunten binnen het ROC West-Brabant bespreekbaar. Ze zijn mede richtinggevend aan activiteiten waarop we elkaar binnen het ROC aanspreken. 

Rob Franken

-

-

Beste lezer,

Een tijd geleden begon ik met het vooruit publiceren van enkele hoofdstukken uit ons Jaarverlag-2009-in-wording. Ik heb weer een hoofdstuk dat ik graag met u wil delen. Ik zeg er meteen bij: dit hoofdstuk heet niet voor niets 'Name & Fame'.  U begrijpt: 'Name & Shame' volgt binnen afzienbare tijd.

 Name & Fame

We benoemen de volgende in 2009 geleverde prestaties en resultaten waar we verschrikkelijk trots op zijn.

• We zijn trots op de diploma- en jaarresultaten van al onze MBO-instituten welke als excellent kunnen worden beschouwd. Alle Colleges hebben een basisarrangement in het kader van het toezicht van de inspectie. Dat betreft ook de afdeling Educatie van Kellebeek. Deze instituten leverden examenprestaties op alle niveaus ver boven de landelijke benchmark en (ver) boven de normen van de toezichthoudende inspectie.

• Opmerkelijk is op dit punt de prestatie van het Vitalis College. Met 2 (van de 4) niveaus scoort Vitalis in percentiel 70, dus in de top van ROC-land.

• We zijn trots op een aantal VMBO-scholen waarvoor hetzelfde geldt. Dat betreft Prinsentuin Oudenbosch en Andel, de Rotonde, Scala en Effent. Gewoon goede scholen.

• Bij elke benchmark van de MBO-raad dan wel het Ministerie van O,C&W scoort ROC West-Brabant tot (ver) boven de landelijke gemiddelde cijfers. Opmerkelijk is de recente financiële benchmark waarin we prima financiële cijfers laten zien, maar tegelijkertijd ook nagenoeg de laagste groepsgrootte studenten per docent.

• We zijn trots op de mate waarin medewerkers en leerlingen/studenten zich veilig voelen binnen de schoolmuren zoals blijkt uit de onderzoeken.

• We zijn trots op en prijzen ons dankbaar voor een ziekteverzuim van 4.28%.  Weliswaar licht boven de door ons zelf gestelde en zeer scherpe norm van 4%, maar toch nog steeds als zeer laag te beschouwen. Het is een uitdrukking van de mentale kracht en betrokkenheid van onze medewerkers. Opvallend is de stijging van het langdurige ziekteverzuim en een daling van het kort durende verzuim.

• We zijn trots op onze besturingsfilosofie van “groot en klein” tegelijk. Groot en massief in bestuurskracht. Klein, herkenbaar, onderscheidend en naar menselijke maat in de uitvoering.

• Moesten we vorig jaar in de rubriek “Name & shame” er nog melding van maken dat belangrijke huisvestingsprojecten maar niet tot afronding kwamen, nu ligt dat beeld wezenlijk anders. Kellebeek en Markiezaat zijn voluit in voorbereiding genomen, de architecten zijn aan het tekenen. Voor Radius en Vitalis geldt dat het nog slechts (even) wachten is op de definitieve keuze uit meerdere opties.  Een opmerkelijke prestatie van de dienst Huisvesting.

• We vorderen zeer met het opruimen van “black box-achtige” processen op elke plek in de organisatie en op elk niveau. Er is nog wel even te gaan, maar “de lat ligt al erg hoog”. De interne audits vanuit de dienst Audit & Control bewijzen zeer hun nut en waarde.

• Met de vaststelling van de 7 Prestatie Indicatoren in 2009 waarmee in 2010 een compleet dashbord zal worden ingericht en “gevuld” hebben we alle noodzakelijke “facts & figures” online en volledig beschikbaar, operationele indicatoren zowel als strategische indicatoren.  In kleur uitslaande thermometers verwijzen naar topprestaties dan wel aandachtsvelden.

• We zijn trots op de vele activiteiten welke zich in en rond het ROC afspelen. We noemen de jaarlijkse presentatie van onze toptalenten onder leerlingen en studenten, de vele sportactiviteiten, Doc-art als platform van kunstzinnige en culturele uitingen, de “adoptie” van grote projecten in Ghana en Kenia waarmee onze mondiale verantwoordelijkheid tot uitdrukking komt. De “adoptie” van een school in nood op Haiti door een groepje medewerkers op persoonlijke titel. En veel meer.

• Vermeldenswaard is toch zeker ook de buitengewoon coöperatieve wijze van samenwerking en afstemming met de Centrale Medezeggenschapsraad. Er is sprake van een groot wederzijds begrip en een inzet in het belang van de organisatie. Een sterk gevoel van “trekken aan dezelfde kant van het touw”. Natuurlijk lopen soms de discussies ook wel eens hoog op maar dat is een teken van grote betrokkenheid. Een Chapeau is op z’n plaats. Het Jaarverslag van de Centrale Medezeggenschapsraad wordt opgenomen in de bijlagen bij de jaarstukken.

• De vele, vele innovaties zijn evenzoveel prachtige voorbeelden van de “fris- en fruitigheid” van de organisatie. Naar buiten kijken, kansrijke ontwikkelingen van elders benutten, op eigen kracht innovaties inzetten. De dag van het innovatieve leermiddel in november 2009 waaraan ruim 1300 medewerkers deelnamen. De evaluatie leverde hoge waarderingsscores op. Aandachtspunt is natuurlijk het vermogen om innovaties te laten landen in ons onderwijs. Een majeure opdracht voor de komende jaren.

• We zijn dankbaar en vol lof over de vele voorbeelden van prachtige maatschappelijke stages waarmee heel dikwijls onze eigen MBO-studenten gekoppeld worden aan onze eigen VMBO-leerlingen. Kan het mooier?  

Inderdaad, kan het mooier? Ja, natuurlijk, zoals bij iedere organisatie met zelfreflectie. Leest u in een van mijn volgende blogs het hoofdstuk 'Name & Shame' .

Rob Franken

(Vandaag wordt bij ROC West-Brabant een nieuw Raad van Bestuurslid voorgesteld. Vanaf augustus zal hij zijn dagelijkse taken bij ons ROC gaan oppakken…)

Arjan, ongetwijfeld moet je er nog een beetje aan wennen, maar voel je welkom in het prachtige Brabantse land met dat mooie Brabantse woord dat je nog dikwijls zult horen: ‘houdoe’.
Vandaag begroet ik jou als collega in de Raad van Bestuur, zoals onze 3000 medewerkers dat ook doen. Met je echtgenote gaan we binnenkort natuurlijk kennis maken; Marij en ik heten haar nu reeds van harte welkom in onze kring.

Je bent bestuurder geworden in een bijzondere instelling, een doorsnee ROC zijn we niet:
we zijn het grootste ROC dat tegelijkertijd kleinschalig is georganiseerd in scholen, colleges en bv’s met ‘profiel op de banden’. We gaan voor elk mens, we koesteren ondernemingszin, we sluiten duurzame partnerships en denken en handelen graag out of the box.
We noemen ons een identiteitgestuurde organisatie. Transparant en open in een goede Brabantse traditie van hard werken en een hoge ambitie, maar tegelijkertijd ontspannen en met een relativerende glimlach en indien het past, met een biertje binnen handbereik. De lat ligt hoog, niets minder dan de status van een excellente onderneming.
We zijn op weg, maar op onderdelen is er ook nog veel werk te doen.

Hoe kunnen we jou beter laten kennis maken met ROC West-Brabant dan door een drieluik van leerlingen en studenten? Ik laat ze graag zelf aan het woord. Deze verhalen, recht uit het hart van drie jonge mensen, vertellen meer over het VMBO en het MBO dan veel verhalen van ‘bestuurlijke bobo’s’ zoals wij, ooit kunnen uitdrukken. Deze verhalen maken duidelijk waar wij, jij en ik en 3000 collega’s elke dag voor mogen werken, waar wij het allemaal elke dag weer voor mogen doen. Ruik, proef en beleef de wondere wereld van het beroepsonderwijs, van ‘Onderwijs met Passie’.

• Lees het verhaal van Rick, leerling VMBO van Van Cooth. Een passie voor techniek, een passie voor de Efteling die hij compleet heeft nagebouwd.
• Maar wat te denken van Sylvie, student van het Vitalis College die elk kind een wereld van kleur gunt. Laat je inspireren door haar drive om met schoolgenoten naar Bosnië te trekken.
• En dan Janco, student van Zoomvliet College, afdeling horeca. Geniet van de wijze waarop hij uiting geeft aan zijn passie.

Arjan, weet je welkom,

Rob Franken

Maandagavond, enkele weken geleden. Diensthoofden, directeuren en Raad van Bestuur verzamelden zich in BAROC, het opleidingsrestaurant van ons Cingel College in Breda, voor een thema-avond. Elke 6 weken komen we bij elkaar om over allerlei (onderwijs) onderwerpen met elkaar van gedachten wisselen.

Soms houdt een van ons een inleiding, soms nodigen we gasten van buiten uit. Doel is steeds een onderwijskundige verkenning en reflectie. Na het eerste onderwerp genieten we steevast van een diner dat bereid is door de horecastudenten van Cingel. Onderwijs voor onderwijs, zeg maar. Na het diner volgen nog twee themabesprekingen.

Bijzondere gasten 
Deze keer hadden we enkele bijzondere gasten in ons midden. Arnold Augustijn, onze programmacoördinator Anglia. Hij vertelde gepassioneerd over de enorme ontwikkeling van het Angliaprogramma binnen ROC West-Brabant en de rest van Nederland. Doel is steeds de bevordering van het gebruik van de Engelse taal, waarvoor eind vorige eeuw bij het Zoomvliet College de basis is gelegd, met zeg maar Bert Bos als founding father. De aansluiting op het European Qualification Framework maakt de internationale dimensie duidelijk. En een groei van 200 Anglia-examens toen naar meer dan 15.000 nu zegt meer dan genoeg.

Maar er waren meer bijzondere gasten van buiten, nou ja, wat zeg ik, van buiten? Te gast waren 5 leerlingen van 2 van onze Bredase scholen. Amal, Kimberley en Calicia uit klas 2 van VMBO-school van Cooth en Tara en Bibian uit klas 5 van het Stedelijk Gymnasium. Zij vertegenwoordigden een veel grotere groep van leerlingen van beide scholen. Amal, Kimberley en Calicia vergezeld door hun docent Bianca van Zuilen, schoven bij het diner aan en Tara en Bibian bij het nagerecht.
De leerlingen deden verslag van een bijzonder project waarin onze gymnasiasten onze VMBO-ers hebben ondersteund bij hun, juist ja Anglia-programma Engels. Het programma duurde 6 weken en natuurlijk waren we zeer benieuwd naar hun ervaringen en uiteraard ook die van de betrokken docenten.

“Deden ze het goed?” vroegen we aan Amal, Kimberley en Calicia. “Ja, zeker, heel goed” zeiden ze en daarbij keken ze met een schuin oog naar hun glimmende docente. “Net zo goed als jullie docent?” vroegen we met een knipoog en ja hoor, net zo goed. “Ze kunnen het zo duidelijk uitleggen, we snappen het heel goed, we hebben er veel van geleerd”. “Dus volgend jaar weer?” vroegen we hoopvol en inderdaad: volgend jaar weer. “Waarom hebben jullie deel genomen aan dit project?” en het antwoord van deze 14-jarigen was zo motiverend. “Ach ja, meneer, weet u, het was een mooie kans om je Engels te verbeteren en die kans wilden we niet laten lopen”. Met dit antwoord zijn alle vragen beantwoord, toch?

“Nou, welkom in het onderwijs”, riepen we Tara en Bibian toe. “Willen jullie vanavond alvast een voorcontract tekenen, dan kun je over een paar jaar zo aan de slag!” Nou, dat was de bedoeling nu ook weer niet, maar het was wel een rijke ervaring. ‘We komen elkaar eigenlijk nooit tegen”, zeiden ze. “We hadden totaal geen idee van wat een VMBO-school is en hoe VMBO-leerlingen zijn, alleen maar beelden van televisie of de krant”. “We leven allemaal in ons eigen wereldje en daarom was dit project bijzonder en ook voor ons heel erg waardevol”. Een kritische kanttekening was er ook. “De voorbereiding mag wel een tandje beter. We wisten bij de start niet waar we aan toe waren en dat voelde niet goed.” Een verbeterpunt voor de volgende keer. “Maar dit project doet ook heel veel met ons”.

Bianca hoorde dit allemaal met trots aan. “Het project is beelddoorbrekend en het neemt vooroordelen weg, een enorm belangrijk aspect. Bovendien, alle leerlingen krijgen er meer zelfvertrouwen door, dus voluit mee door gaan.” Een inspirerende boodschap voor het verzamelde management van het ROC. “Er liggen zoveel kansen” zei een van ons. Anglia is dus op een bijzondere wijze in beeld gebracht.

Amal en Kimberley schreven nog een gedicht over deze boeiende avond.

Etentje met het ROC.
 
Etentje met het ROC.
We schudden de handen met zijn twee.
 
We krijgen een cadeau van het ROC.
We zijn er heel blij mee.
 
We stonden daar een beetje antiek.
En het restaurant was chique.
 
We bleven nog even.
Ze hadden ons een heel lekker diner gegeven.
 
We waren blij dat we waren uitgenodigd.
En na het diner werden we nog aangekondigd.
 
We hadden grappige gedachten .
En daarvan moesten we hard gaan lachen.
 
Iedereen keek ons raar aan.
En van het lachen hadden we een traan.
 
Het ging redelijk.
En er kwamen ook leerlingen van het stedelijk.
 
 
Dit  was het gedicht van Amal & Kimberley 2D

Tara, Bibian,Calicia, Amal en Kimberley, fijn dat jullie er wilden zijn. Ons geschenkje is naar jullie onderweg.

Rob Franken

Ik ben aangeslagen. Met oplopende schaamte heb ik zondagavond naar de uitzending van Zembla gekeken. Onder de titel “Wij willen les” ging de uitzending over wantoestanden in de Amsterdamse ROC’s. We kennen het programma en wellicht is soms enige relativering op zijn plaats. Maar er worden vaak ook volkomen terecht onderste stenen boven gehaald. Ik voel me zeer aangesproken door de aangesneden problematiek.

Nooit weglopen

In de aflevering van zondag sprak Bert Molenkamp, voorzitter van het College van Bestuur van ROC ASA. Ik ken hem persoonlijk maar vond hem onherkenbaar. Ik herken ook mijzelf totaal niet in de houding die hij aannam. Laat staan in de opvattingen die hij verdedigde na de kritische vragen. Ik zal  me als bestuursvoorzitter van ons ROC niet zo durven en willen uitlaten. Hier in het ROC West-Brabant hanteer ik een benadering van name en shame, wat voor mij wil zeggen: niet weglopen voor zaken die echt mis zijn én de goede dingen benoemen.

Zo dus niet

Waar heb ik me dan zo aan geërgerd? En waarin herken ik me dan ook totaal niet:  

1. Een voorzitter die zich verschuilt achter zijn directeuren (“zij gaan over lesroosters, ik kan toch geen 1000 roosters controleren”) dat slaat nergens op: voorzitters dragen gewoon eindverantwoordelijkheid. Zoals het hoort. Daarop mogen ze door iedereen aangesproken worden. Ook door Zembla. Intern mag de zee hoog gaan, maar extern ben je als voorzitter van een CvB aan zet en aan de beurt.
2. Een voorzitter heeft niemand nodig om hem te souffleren. Natuurlijk stem je zaken intern af, maar in je publieke optreden sta je pal voor je standpunt namens je organisatie. En je laat er geen enkele twijfel over bestaan dat jij eindverantwoordelijk bent.
3. Studenten laten tekenen voor het zich onthouden van externe, mediagerichte acties? Dit is een bestuurlijke houding van twee eeuwen terug. Onwenselijk. Ondenkbaar.  

In het MBO is sprake van een leiderschapsvraagstuk. Dat werd onlangs ook al duidelijk in een recent artikel in de Volkskrant. Daarin sloeg een aantal collega-bestuurders totaal de plank mis; ze namen met wel heel simplistische voorbeelden, afstand van het competentiegericht leren in het MBO. En nu weer dit. Het MBO heeft geen docentenvraagstuk of studentenvraagstuk. Het MBO heeft een leiderschapsvraagstuk, niet meer maar vooral niet minder.

Belediging

Men is bedankt. Namens mijn 3.000 collega’s die zich drie keer in de rondte werken voor en met hun leerlingen en studenten. Is er bij ons nog veel werk te doen? Zeker. Veel. Is het vinden van de juiste balans binnen het CGO soms een lastige opgave? Zeker. Hebben we nog verbeterzaken? Ook.

Maar ik ben beretrots op de energie en de inzet die al mijn mensen leveren, elke dag weer. En ik laat hen niet beledigen door een stel collega- bestuurders met opstellingen en meningen waar ik totaal niet achter kan staan.

Sterker nog: ik zie dit als een aanmoediging om er nog een grote schep bovenop te doen.

Alle kanalen open

Beste collega’s. Ik roep jullie op je stem te laten horen, ook als je denkt dat ik er met mijn kijk op ons ROC naast zit. Wij zijn zeker niet heilig en Utopia bestaat niet. Ook bij het ROC West-Brabant gaan er dingen mis. Om dat boven water te krijgen hebben wij onze reguliere kanalen. Maar ik doe daar bovenop nog van alles om me te overtuigen van de dagelijkse werkelijkheid op de werkvloer. We hebben een digitaal medewerkers panel waarin we naar jullie meningen vragen. Ik houd geregeld focusgesprekken met groepjes medewerkers van elk college en elke school. Ik leg werkbezoeken af op locaties en bij activiteiten. Ik spreek studenten en leerlingen. Ik schrijf deze weblog en vraag om reacties. En zo meer.

Kortom: ik meen veel te weten van wat er speelt en hoe men denkt. Als ik het met die opvatting mis heb, hoor ik dat graag. Alle kanalen staan open. Zoals jullie van deze voorzitter gewend zijn. 

U kunt een reactie 'posten' via deze weblog (dan is de reactie voor iedereen zichtbaar) of via mailadres: weblogrobfranken@rocwb.nl (dan is het een persoonlijk bericht aan mij).

Rob Franken

Onder deze titel zal eind juni het jaarverslag 2009 van ROC West-Brabant worden gepresenteerd. Dit jaarverslag zal integraal van aard zijn, dat wil zeggen: alle wezenlijke aspecten van beleid in beeld trachten te brengen. Doorgaans is gebruikelijk dat na de presentatie van het totale jaarverslag een gemakkelijk leesbare publieksversie wordt geschreven om zo’n fors document wat meer toegankelijk te maken. Dit jaar gaat dat een beetje anders.

2010 is voor ons ROC immers het jaar van de verantwoording. Nu de eerste beleidsperiode 2005-2010 ten einde loopt, gaan we uitvoerig en publiek verantwoording afleggen over de resultaten. Dat zal in deze rubriek gebeuren zodat er ook een mogelijkheid bestaat om open met elkaar te discussiëren. In de komende periode zal elke twee weken tot ergens in mei, een onderdeel van het jaarverslag worden gepubliceerd. Het voorlopige overzicht van publicaties ziet er als volgt uit:

• Voorwoord jaarstukken
• Verslag Raad van Bestuur; eerste paragraaf
• Paragraaf: historisch perspectief ROC West-Brabant
• Paragraaf: name & fame
• Paragraaf: name & shame
• Financiële verantwoording
• Verslag Raad van Toezicht
• Presentatie “Op weg naar Excellent Onderwijs”

Onderstaand treft u de eerste publicatie aan.

--------------------------------------------------------------- 

VOORWOORD JAARVERSLAG 2009

“OP WEG NAAR EXCELLENT ONDERWIJS”

Met voldoening en gepaste trots presenteren wij hierbij het jaarverslag 2009 van de stichting ROC West-Brabant. Dit integrale jaarverslag over alle beleidsfacetten van ROC West-Brabant hebben wij de titel “Op weg naar excellent onderwijs” meegegeven. Die titel heeft een meervoudige lading.

ROC West-Brabant is op de goede weg. Daar zult u in dit verslag vele voorbeelden van terugvinden, voorbeelden waaruit blijkt dat ROC West-Brabant op de meeste beleidsonderdelen boven tot ver boven de landelijke benchmark van BVE-instellingen presteert. Op een groot aantal terreinen kunnen we vaststellen dat we al excellent presteren; iets om met zijn allen trots op te zijn. Leest u daarvoor de rubriek Name & Fame. Anderzijds mogen en moeten we ook vaststellen dat er ook nog veel dient te gebeuren en dat de uiteindelijke status van integraal excellent op alle bedrijfsonderdelen, te beginnen in het onderwijs nog niet is bereikt. Leest u daartoe tenminste de rubriek Name & Shame. We mogen tevreden zijn over de richting en het tempo waarin onze instelling zich ontwikkelt tot een identiteit gestuurde en professionele organisatie, waarin het onderwijs in al zijn inspirerende elementen centraal staat: Onderwijs met Passie, dus.

Maar ook houdt de titel in dat we nog sterk in beweging en ontwikkeling zijn. Het grote besef dat veel bereikt is, maar dat er ook nog heel veel moet gebeuren om ons hoge doel te realiseren. Kijkt u mee en leest u mee in de bijzondere wereld van ons onderwijs en het bijzondere en fascinerende gedachtegoed van ROC West-Brabant. Wij hebben getracht op basis van transparantie omtrent het gevoerde beleid van zowel ROC West-Brabant, de OVO-scholen als van onze BV’s dit verslag met veel aandacht vorm en inhoud te geven. Immers, verreweg het grootste deel van onze bekostiging vindt plaats met publieke middelen. Anders gezegd met belastinggeld van de Nederlandse burger en dat impliceert dat de burger ook recht heeft op openheid en transparantie inzake de besteding van de middelen. Dit impliceert weer dat niet alleen onze successen worden genoemd, maar ook die beleidsonderdelen, die nog voor verdere verbetering in aanmerking komen. “Name & Fame” zowel als “Name & Shame” zijn voor ons belangrijke communicatiedragers.

Het verslagjaar mag gezien worden als een belangrijk jaar in de eerste beleidsperiode van de nieuwe organisatie vanaf de fusie in 2005 tot 2010. We naderen de finale van deze beleidsperiode en dat betekent dat we ons nu reeds bezinnen op de volgende beleidsperiode 2010-2015 en op een integrale verantwoording in het jaar 2010.

De vaststelling van ons visiedocument “Onderwijs met Passie” en de vaststelling van het Masterplan VO in Breda “Ruimte voor Samen Scholen” in 2007 mogen als beslissende keerpunten worden gezien in de eerste beleidsperiode. Maar nu reeds worden talloze gesprekken gevoerd met stakeholders van binnen en buiten de organisatie om de debatnota 2010-2015 te bespreken en van commentaar te voorzien. Was de ontwikkeling van het eerste strategische document van de instelling vooral nog een verantwoordelijkheid van de Raad van Bestuur, nu voeren directeuren en diensthoofden met hun eigen stakeholders intensieve gesprekken en debatten ter voorbereiding van het tweede strategische document. De strategie van de instelling is daarmee ons aller “eigendom”, ons aller verantwoordelijkheid geworden. 

Onze bijzondere besturingsfilosofie, bestuurlijk groot en onderwijskundig en organisatorisch klein op basis van “kennen en gekend worden”, is in hoge mate uitgelijnd inclusief de strategische marketingplannen van de 8 MBO-colleges alsmede de eigen uitstraling in een op het profiel van het college afgestemde huisstijl. Uniek in dit land, een ROC als holding met 8 MBO-colleges met een eigen profiel, een eigen onderwijsconcept en een eigen huisstijl.

De entiteit VMBO is vorm gegeven, waarmee een zeer sterk VMBO is ontstaan waarvan veel verwacht mag worden. Lange termijn doelstelling is dat vanaf de jaren 2012-2015 geen uitval van enige betekenis in het MBO meer aan de orde zal zijn die verwijtbaar is aan de instelling. Mooi is op te merken dat de uitval in het VMBO reeds nu minimaal is. Aandachtspunten zijn in dit dossier vooral de mogelijke uitval tussen VMBO en MBO, binnen het MBO en natuurlijk tussen MBO en HBO. De aanstelling van een lector keuzeprocessen in het najaar van 2008 is het beginpunt van een systematische benadering van deze drie belangrijke schakelmomenten en kruispunten in de ontwikkeling van leerlingen en studenten. Belangrijk aandachtsveld is de ontwikkeling van onderwijsconcepten binnen het VMBO op basis van de filosofie van meervoudige intelligentie. Elk kind kan ergens goed in zijn, laten we dat zo dikwijls verborgen talent aan de oppervlakte brengen en polijsten.

Verder zijn grote vorderingen geboekt bij het verder “in control” brengen van onze instelling. De keuze voor het “business model” als grondslag voor het “in control” beleid is een grote uitdaging. Een belangrijke stap in die richting is de vaststelling van een 7-tal indicatoren aan de hand waarvan onze prestaties zullen worden gemeten en geborgd. In de bijlage treft u het desbetreffende document aan. Zo wordt deze grote organisatie geleid vanuit een handvol kernwaarden die richting gevend zijn voor de identiteit van de instelling en vanuit een beperkt aantal indicatoren waarvan we de waarde hebben vastgesteld. Alles wat daarbuiten valt, valt ook buiten onze scope. Kortom, ROC West-Brabant brengt focus aan.

Daarom met gepaste trots dit jaarverslag. “Op weg naar excellent onderwijs”. 

“Op weg naar excellent onderwijs” is opgebouwd uit een aantal onderdelen, waaronder het jaarverslag van de Raad van Toezicht en het jaarverslag van de Raad van Bestuur. De bijlagen, zoals o.a. de jaarverslagen van de directies van de colleges / diensten en de OVO-scholen, P3transfer BV, WCAA-holding en IT Workz BV zijn te vinden op bijgevoegde CD-ROM. Ook is een verslag opgenomen van het Maintenance Education Consortium omdat het MEC, als onderdeel van de brede beweging in de regio van World Class Maintenance voor ROC West-Brabant een uitermate belangrijk werkveld is. 

Met het uitbrengen van het jaarverslag 2009 in deze vorm hopen wij een belangrijke vervolgstap te hebben gezet op de route naar een wezenlijk nieuwe en integrale verantwoordingssystematiek. Dat de bewindslieden op het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen ooit de beleidsruimte creëren om onderwijsorganisaties op hun prestaties aan te spreken langs de “one stop way” van dit jaarverslag, is onze vurige wens. Dan blijven we weg bij incident gedrag en nerveuze hypes, dan besparen we veel geld door een geheel andere benadering van de “in control”  situatie en kunnen we ons echt richten op excellent onderwijs, niet afgeleid door Kamervragen, spoeddebatten, daarop gebaseerde beleidsnotities van de Staatssecretaris, ingelaste en al of niet aangekondigde inspectie invallen, themaonderzoeken, op jaarbasis vele tientallen enquêtes in opdracht van O,C&W of andere ministeries en van de volstrekt overbodige en achterhaalde kenniscentra en andere organisaties van dubieuze kwaliteit en/of  dubieuze betekenis voor het onderwijs.

Dan blijven we weg bij wat nog veel meer over ons wordt uitgestort. Een voorzichtige benadering leert ons dat het huidige beleid de BVE-sector een slordige € 100 mio per jaar kost nog afgezien van de bergen negatieve energie. Wij blijven hopen dat die nieuwe benadering ons ooit ten deel zal vallen.

Wij wensen u veel leesgenoegen, waarbij we ons vanzelfsprekend aanbevolen houden voor reacties.

Mr. N.C.M. Koch                                                          R.Ch. Franken

voorzitter Raad van Toezicht                                          voorzitter Raad van Bestuur

Tijdens de vergadering van directeuren en diensthoofden met de Raad van Bestuur werd gisterochtend een lange agenda afgewerkt met een groot aantal essentiële gespreksonderwerpen. Eén agendapunt betrof de eerste bevindingen van de medewerkerenquête, die onlangs is gehouden.

Het onderwerp was leiderschap binnen ROC West-Brabant. De inleiding van dat onderzoek  bestond uit mijn weblog van januari ‘Als horen luisteren wordt’.  Op die blog werd de hele vragenlijst gebaseerd. Ongeveer 225 leden van een vast intern panel hebben de enquête ingevuld. Op ROC-niveau een zeer representatieve onderzoeksgroep, kortom, de resultaten gelden voor het hele ROC. Op niveau van de colleges en scholen is die hoge betrouwbaarheid er zeker niet, maar is wel sprake van een duidelijke aanwijzing, een sfeertekening met heldere contouren.

De belangrijkste uitkomsten

In een groot aantal vragen konden de panelleden een indruk geven van het gedroomde leiderschap, welke kwaliteiten van leiderschap stimuleren ons het meest?

Opvallend is de grote, bijna massale overeenstemming op dit punt. Leest u de ‘oude’ blog nog eens na om de begrippen goed te kunnen duiden. We hebben een zeer gemeenschappelijk beeld over het wenselijk geachte leiderschap en dat is een mooi begin.

Hoe wordt het leiderschap binnen de organisatie in de praktijk ervaren? Hoe ver staan we af van dat gedroomde leiderschap?

Op dit punt ontstaan stevige verschillen waarbij geen harde conclusies kunnen worden getrokken omdat de aantallen deelnemers per college en school afzonderlijk te klein zijn. Wel lijkt het er op dat in sommige organisatieonderdelen meer dan in andere, sprake is van welbegrepen management en een team van medewerkers dat in zijn kracht wordt aangesproken. Soms is er sprake van een grote gap tussen gedroomd en ervaren leiderschap, soms ook van een hele kleine gap. Het laatste is heel mooi, het eerste is een serieus aandachtspunt.

Een derde thema bestond uit de vraag of de term Kgosi niet een aardig alternatief zou zijn voor de term van teamvoorzitter.

Wel, daar is het panel helder in geweest. Een mooie inhoud, maar te cultuurvreemd. Niet doen, dus. Ok, ik zoek verder.

Een vierde thema was gericht op een sfeertekening van school, dienst of college. Dan moet u denken aan zaken als sfeer op school, teamwork, servant leadership, benutten van persoonlijke kwaliteiten maar ook beslissingen nemen en knopen doorhakken. Ook dat laatste wordt van leidinggevenden verwacht.

Ook hier weer forse verschillen tussen de verschillende onderdelen in onze organisatie.

Hoe verder?

Wat gaan we met deze uitkomsten doen, wat is de voortgang? Wat vraagt serieuze aandacht en waar kunnen we van elkaar leren? Dat zijn vragen die ertoe doen. Het panel is immers  ingericht om ons op het juiste spoor te zetten. In het directieberaad bestond grote overeenstemming op dit punt.

Daartoe heb ik drie mensen aangewezen die tenminste in 5 colleges gesprekken gaan voeren. Deze commissie bestaat uit Bert Bos (lid Raad van Bestuur en voorzitter van het ‘onderzoeksteam’), Kees Rijgersberg en Han Schmeits en zal worden ondersteund door Esther Stukker van de dienst Marketing en Communicatie.

In die gesprekken zal het erover gaan dat er bij enkele colleges sprake is van een hele kleine gap, terwijl bij enkele andere colleges juist sprake is van een grote gap. Van de eerste willen we graag weten wat het ‘geheim’ van de positieve score is, van de laatste of we ons zorgen moeten maken of dat sprake is van een sfeerbeeld door bijvoorbeeld verklaarbare omstandigheden. Bert en zijn mensen gaan in elk geval gesprekken voeren met het hele management, met de deelraad medezeggenschap en mogelijk met nog meer collega’s binnen de organisatie. Hij start vandaag al met zijn werk. Als zijn rapport binnen is, nemen we besluiten over de voortgang.

Ik ben de leden van het medewerkerpanel die meegewerkt hebben aan deze enquête  dankbaar voor hun bijdrage.

Rob Franken

Vorige week deed ik verslag van een focusgesprek met een team van Scala. Een bijzonder gesprek. Er vond diezelfde avond nog zo’n gesprek plaats en wel met een team van De Rotonde. Al jaren een school met een excellent niveau en ik ben op zoek naar het geheim. Wat verklaart dit succes? Wat maakt deze school tot een excellente?

“Yes”, riep de enthousiaste spreker de zaal toe. “Toen ik vanochtend wakker werd, dacht ik, yes, vandaag naar De Rotonde, ik heb er zin in”. Die enthousiaste spreker was natuurlijk Erica Terpstra, oud Olympisch zwemkampioen en al jarenlang voorzitter van het NOC*NSF.

Sport en bewegen
Wie anders dan zij opent zo een toespraak. Erica was op De Rotonde om de Prismascholen een mooie prijs te overhandigen vanwege het actieve beleid om sport en bewegen een belangrijke plaats te geven in het lesrooster. “Met sport en bewegen houden we jonge mensen van de straat”, aldus Erica en “sport en bewegen leidt tot betere schoolresultaten en minder uitval, zo blijkt uit onderzoek”. Wie haar een beetje kent, ziet, voelt haar staan voor de zaal. Passie in het kwadraat!

Steekje los
Na afloop sprak ik met een van de leerlingen die de gasten keurig bediende met een hapje en een drankje. Ze sprak de gasten aan met een open gezicht en een vrolijke noot. Dat boeit me als jonge mensen al zover zijn. “Heb je het naar je zin”, vroeg ik haar? “Altijd meneer, ik kan niet chagrijnig zijn en ik wil het ook niet. Trouwens, dit is een leuke school dus waarom zou je ook?”

“Wat is er leuk aan deze school”, vroeg ik. “Ach meneer, weet u, iedereen is hier een beetje gek”. “Een beetje gek, wat bedoel je?” “Nou ja, de een heeft dit, de ander heeft dat, sommigen kunnen geen moment stil zitten, zoals ik en anderen zeggen geen stom woord omdat ze dat niet durven. Iedereen heeft wel wat, ook de leerkrachten”. “Ook de leerkrachten, het moet toch niet gekker worden”, sputterde ik tegen. “Meneer, het is echt zo. Als je hier met plezier wil werken, moet er wel een steekje los zitten, anders hou je het hier niet uit”, sprak ze met een grijns van oor tot oor.

Beetje maf
“Zelfs de directeur hier is een beetje maf”, zei ze terwijl Paul Eijgendaal, toenmalig directeur, net bij ons aanschoof. “Paul, wat hoor ik nu”, zei ik helemaal in de stemming, “is hier iedereen een beetje maf?” Paul sloeg een bijna vaderlijke arm om haar heen en zei lachend, “je hebt helemaal gelijk, daar wordt iedereen zelfs op geselecteerd en ze zijn indertijd met de directeur begonnen”. Het is alweer enkele jaren geleden, maar dit gesprekje is me bij gebleven. Vertelt het iets van het geheim van de Rotonde?

Passie en geduld
Terug naar het focusgesprek dat pas plaatsvond. Wat maakt de Rotonde zo succesvol, was de centrale vraag. En er volgde een boeiend gesprek. 
Het gesprek ging over teamwork, het elkaar aanspreken op de goede gang van zaken. Over het standaard mentorkwartiertje bij het begin van elke dag. Een beetje in lijn met ‘leren filosoferen’, waar word je blij van, wat doet je verdriet?
De warme overdracht van de ene jaarklas naar de andere, de enorme tijd die geïnvesteerd wordt in leerlingbesprekingen. Natuurlijk gaat het dan over cijfers, maar ook over veel meer, over de ‘mens leerling’. Klassen worden jaarlijks opnieuw samengesteld, leerlingen worden zorgvuldig bij elkaar in de klas geplaatst en soms bewust ook niet. Bij een klas wordt een mentor gezocht die het beste past bij juist die klas.
Er wordt geïnvesteerd in de thuissituatie. Ouders mogen zich niet onttrekken aan hun verantwoordelijkheid en: dat lukt Er zijn er maar heel weinig die niet met hun kind willen meegroeien.
We spraken over leerkrachten die een lange adem moeten hebben en veel, heel veel geduld. Soms zie je pas na jaren hard trekken vooruitgang. Je moet iets hebben met deze groep kinderen, je moet open met ze omgaan, direct, eerlijk. En dat gaat ook omgekeerd en dan vraagt een leerling aan haar docente,  “en wat is uw probleem, juf”? Hoe herkenbaar na het verhaal van hier boven.

Stapje verder
Er was ook ruimte voor een kritische noot. We zijn heel blij met de goede resultaten en de mooie scores, maar doen onze leerlingen het ook op het MBO goed? Het antwoord is: zeker niet altijd. En hoe komt dat dan? Teveel ‘gepamperd’ op de Rotonde, te weinig begeleiding op het MBO of een mix van beide? Collega’s zijn vrijgemaakt om zich geheel te richten op dit type vragen. Want dat de Rotonde een succes is in eigen huis, blijkt uit alles. Nu ook nog een succes op de volgende stappen in de grote samenleving.

Gek
Conclusie, een topteam en dus een topschool. Zo simpel is het. “Geen ik maar wij”. Allemaal een beetje gek ook, Rivella-achtig: een beetje vreemd, maar wel lekker. Maar eerlijk gezegd, zo gek wil deze bestuursvoorzitter ook wel zijn.
Sterker, hij is het.

Rob Franken